Drama eğitimlerinde rol yapmaya ve dramatizasyona rastlamak olağan bir durumdur. Çocuklar ve yetişkinler için kullanılan bu iki yöntemlerden birisinin seçilebilmesi için aralarındaki farkların bilinmesi gerekir.
Böylelikle gruba, konuya veya problemlere hangi yöntemin daha uygun olduğu belirlenerek çalışmalara başlamak mümkün olur. Bu nedenle rol oynamayla dramatizasyonun farklarını açıklayacağız.
Rol Oynama Yöntemi Nedir?
Rol oynama nedir? Rol play veya role play olarak da anılan öğrencilerin bir başkasını canlandırarak onların yerine kendilerini koymaları tekniğine verilen isimdir. Uzun yıllardır öğretim ve psikoterapi amacıyla kullanılan bir tekniktir.
Rol oynama yöntemi grup çalışmasına dayanır. Rolü oynayan, eğitmen ve oyunu izleyen grup üyeleri vardır. Böylelikle yapılan canlandırmayla olayın anlaşılması, ayrıntıların öğrenilmesi, kişinin anlaşılması ve tartışılması gibi çalışmalar yapılır.
Yöntem sayesinde oynayan kişinin kendi duygularını tanıması, ifade etmesi ve canlandırdığı karakteri anlaması mümkün olur.
Ayrıca iletişim gücünün yükselmesine, yaratıcılığını sergilemesine ve hoşgörü duyguları geliştirmesine yardımcı olur. Bunun üstüne kişilerin oynayarak öğrenmelerine ve eğitim almalarına dayanan bir yöntemdir.
Rol Oynama Tekniği Nasıl Yapılır?
Rol oynama tekniği grubun ısındırılmasıyla başlar. Bu sırada konu-problem belirleme ve yorumlama işlemleri grup çalışmasıyla yapılır. Konu belirlendikten sonra rol oynamada kullanılacak rollerin açıklaması yapılır ve roller için uygun oyuncuların-katılımcıların seçilmesi sağlanır.
Oyuncular belirlendikten sonra sahne ayarlaması yapılır. Bunun ardından rollerin kişilere anlatılması sağlanır ve probleme nasıl değinileceği üzerine konuşma ve değerlendirmeler yapılır. Bu işlemlerden sonra gözlemcilerin hazırlanması sağlanır. Kimlerin gözlemci olacağı belirlenir ve rolü izlerken neyi arayacakları belirtilir.
Hazırlık aşamaları tamamlandıktan sonra kişinin kendi duygularından yararlanarak rolü oynamaya başlaması sağlanır. Rol tüm detaylarıyla oynanır ve belirlenen sürede performans tamamlanır. Rol oynandıktan sonra tartışma ve değerlendirme aşamasına geçilir. Burada rolün gerektiği yansıtılıp yansıtılmadığı, odak konusu ve rolün geliştirilmesi için konuşmalar yapılır.
Rol üzerinde değiştirme yapılacaksa yeniden rol oynanır ve oyun bitiminde kullanılan drama tekniği ve rol üzerine değerlendirme yapılır.
Dramatizasyon Nedir?
Metin üzerinde bulunan bir olayı sözler, hareketler ve mimikler kullanarak canlandırma yöntemine dramatizasyon denir. Bu yönteme oyunlaştırma ismini de vermek mümkündür. Söz konusu metinin masal, şiir, roman, öykü veya gerçek bir gazete haberi olması mümkündür.
Dramatizasyonda amaç düşüncelerin ve konuların düz olarak değil de izleyicilerin dikkatini çekecek şekilde anlatılmasını sağlamaktır. Masal veya öykü kullanılarak hayata geçirildiği için hikayeler gereği dikkatin çekmesi daha kolaydır.
Dramatizasyonun yapılabilmesi için öğrenciler, öğretmen ve mekana ihtiyaç duyulur. Öğretmen rollerin belirlenmesinde, öğrencilerin yönlendirilmesinde ve metnin ne olacağına karar vermede görevli kişidir.
Bu nedenle uygulama içerisinde etkin rol oynar. Öğrenciler ise kendilerine verilen rolleri doğaçlamaya başvurmadan canlandırma hakkına sahiptir.
Bu aşamada seslerini, jestlerini, hareketlerini ve mimiklerini kullanabilirler. Mekanın ise seçilen metnin ruhunu yansıtacak özelliklere sahip olacak şekilde düzenlenmesi gerekir.
Yaratıcı Drama Dramatizasyon Nedir?
Yaratıcı drama grupla yapılan ve grup üyelerinin yaşantılarına dayalı olarak gerçekleştirilen eylemdir.
Dramatizasyonla karıştırılma nedeni eğitim yöntemi olarak kullanılmasıdır. Ancak yaşama dayalı olması bu kavramdan ayrılmasına yardımcı olur. Çünkü dramatizasyonda verilen metindeki durum canlandırılır ve yaşantıların aktarılması bir durum söz konusu olamaz.
Yaratıcı dramada sürecin ilerlemesi ve sonucun değişmesi durumları yaygın şekilde görülür. Bunun aksine dramatizasyonda sonuç bellidir ve eğitmen istemediği sürece sonuç değişmez.
Yaratıcı dramada oynama eylemi spontane olarak gelişebilir fakat dramatizasyonda ise hikayenin yönü ve olayları belirgindir.
Yaratıcı dramayla dramatizasyonun benzetilebileceği yerler ise grup çalışması olması, eğitmenin bulunması ve belirli bir konu üzerine çalışılması olur. Bunun dışında eğitim yöntemi olarak tercih edilmeleri ve uygulamaya alınmaları da eklenebilir.
Rol Oynama Ve Dramatizasyon Arasındaki Farklar Nelerdir?
Öğrenme ve eğitim teknikleri içerisinde bulunan rol oynama ve dramatizasyonun birbirinden farklı olan kavramlar oldukları söylenebilir. Her ikisi de rol yapmaya ve canlandırmaya dayanmasına rağmen aralarında belirgin farklar vardır. Bu farklardan bazıları şunlardır;
- Rol oynamanın günlük hayattaki bir kişi veya konu üzerine kullanılması mümkünken dramatizasyonun daha çok yazılı metinlere göre uygulanır.
- Rol oynamada kişilerin gerçek yaşamdaki kişilerle empati kurması sağlanırken dramatizasyonda hayali karakterler aktiftir.
- Rol oynamada canlandırılacak rolün seçilmesinde grup üyelerinin söz hakkı varken dramatizasyon da rolü canlandıracak kişinin seçimi öğretmenin tercihine bağlı durumdadır.
- Rol oynamada sahnelenen performans kısa olabileceği gibi dramatizasyonda performans süresinin daha uzun olması mümkündür.
- Dramatizasyonda anlatılacak olayın sonucu bellidir ancak rol oynamada hikayenin değiştirilmesi mümkündür.
- Dramatizasyonda metinde yazan karakterin duyguları sergilenirken rol oynamada rolü canlandıran kişilerin kendi duygularını sergilemeleri mümkündür.
- Rol oynamada tartışma ve değerlendirme aşamasından sonra rolün geliştirilmesi mümkündür. Ancak dramatizasyonda hikayenin sonu belli olduğu için hikaye anlatılmışsa yeniden canlandırmaya gerek yoktur.
- Rol oynamada karakter seçiminde öğrencilerin kendilerine yakın karakteri seçmeleri mümkündür ancak dramatizasyonda öğretmen öğrenciye uygun gördüğü karakteri verir.
- Dramatizasyonun okul öncesi, ilkokul ve lise öğrencilerinde kullanılma oranı yüksekken rol oynamanın yetişkinler üzerinde de uygulanması mümkündür.
- Rol yapmada adayların deneyimlerinden yararlanmaları mümkündür ancak dramatizasyonda deneyime genellikle ihtiyaç duyulmaz.
- Rol yapmada merkezde öğrenciler varken dramatizasyonda merkez öğretmenindir. Tüm yönlendirme ve belirlemeler onun tarafından yapılır.
Farkları belirgin olan iki yöntemin eğitimde kullanılması mümkündür. Ancak çalışmalara başlamadan önce değerlendirme, konu belirleme ve rol seçme aşamalarının en doğru şekilde yapılması gerekir.
Böylelikle istenilen deneyimi, sorgulamayı ve düşünmeyi kazandırmaya biraz daha yaklaşılmış olur.
Yazımıza Yorum Yapabilirsiniz